เซ็นเซอร์อุณหภูมิ
เทอร์โมคัปเปิล Type K, J, T, N, R, S ต่างกันอย่างไร และวิธีเลือกให้ถูก Type
สรุปชนิดเทอร์โมคัปเปิลที่ใช้บ่อยในโรงงาน ช่วงอุณหภูมิ จุดเด่น ข้อควรระวัง รหัสสีสาย และการเลือกวัสดุปลอกให้เหมาะกับสภาพการใช้งาน
ARSO Temp Equipment อ่าน 2 นาที
เทอร์โมคัปเปิลมีหลาย “Type” โดยแต่ละ Type ใช้คู่โลหะต่างกัน ทำให้ช่วงอุณหภูมิ ความทนทาน และราคาต่างกัน การเปลี่ยนเซ็นเซอร์โดยไม่ดู Type ให้ตรงกับเครื่องควบคุม เป็นสาเหตุอันดับต้น ๆ ที่ทำให้อุณหภูมิที่อ่านได้ผิดไปหลายสิบองศา
ตารางสรุป Type ที่พบบ่อย
| Type | คู่โลหะ | ช่วงใช้งานโดยประมาณ | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|
| K | Nickel-Chromium / Nickel-Aluminium | -200 ถึง 1,250 °C | งานทั่วไป เตาอบ เครื่องจักร — นิยมที่สุด |
| J | เหล็ก / Copper-Nickel | -40 ถึง 750 °C | เครื่องฉีดพลาสติก บรรยากาศที่ไม่มีออกซิเจนมาก |
| T | ทองแดง / Copper-Nickel | -200 ถึง 350 °C | อุณหภูมิต่ำ ห้องเย็น งานอาหาร |
| N | Nicrosil / Nisil | -200 ถึง 1,250 °C | ทดแทน K เมื่อต้องการความเสถียรที่อุณหภูมิสูง |
| E | Nickel-Chromium / Copper-Nickel | -200 ถึง 900 °C | สัญญาณแรง เหมาะกับงานอุณหภูมิต่ำถึงปานกลาง |
| R / S | Platinum-Rhodium / Platinum | 0 ถึง 1,600 °C | เตาหลอมแก้ว เซรามิก โลหะ — ราคาสูง |
| B | Platinum-Rhodium ทั้งสองขา | สูงถึงราว 1,700 °C | งานอุณหภูมิสูงมาก |
ช่วงอุณหภูมิขึ้นกับขนาดลวดและวัสดุปลอก ค่าในตารางเป็นแนวทางเบื้องต้น
จุดที่มักเข้าใจผิด
1. Type ต้องตรงกันทั้งระบบ — เซ็นเซอร์ สายชดเชย ปลั๊ก และการตั้งค่าอินพุตของเครื่องควบคุมต้องเป็น Type เดียวกัน ถ้าเซ็นเซอร์เป็น Type K แต่เครื่องตั้งเป็น Type J ค่าที่อ่านได้จะผิดทันที
2. สีสายมีหลายมาตรฐาน — ตามมาตรฐาน IEC Type K ใช้สีเขียว (ขั้วบวก) กับขาว ขณะที่มาตรฐานอเมริกัน (ANSI) ใช้สีเหลืองกับแดง ในโรงงานไทยพบได้ทั้งสองแบบ ถ้าไม่แน่ใจให้ดูที่ฉลากหรือถามผู้ผลิต อย่าดูจากสีอย่างเดียว
3. Type K ไม่ได้ดีที่สุดเสมอไป — ในบรรยากาศที่มีออกซิเจนต่ำหรือมีกำมะถัน Type K อาจเสื่อมเร็ว (อาการที่เรียกว่า Green rot) ส่วนงานที่อุณหภูมิสูงต่อเนื่อง Type N ให้ค่าที่นิ่งกว่า
เลือกวัสดุปลอกให้เข้ากับงาน
ตัวลวดเทอร์โมคัปเปิลจะอยู่ในปลอกที่อัดด้วยฉนวนแมกนีเซียมออกไซด์ (MgO) วัสดุปลอกมีผลต่ออายุการใช้งานพอ ๆ กับ Type
- สแตนเลส SUS304 / SUS316 — งานทั่วไปและงานอาหาร ทนการกัดกร่อนดี ใช้ได้ถึงราว 800 °C
- Inconel 600 — งานอุณหภูมิสูงขึ้น ทนการเกิดออกไซด์ ใช้ได้ถึงราว 1,100 °C
- ปลอกเซรามิก — เตาเผาและงานที่สูงกว่านั้น ใช้คู่กับ Type R / S / B
นอกจากนี้ควรเลือกการติดตั้งให้เหมาะ เช่น เกลียว หน้าแปลน Tri-clamp สำหรับงานอาหาร หรือใส่ปลอกป้องกัน (Thermowell) ในท่อที่มีแรงดันหรือการไหลแรง
ส่งข้อมูลอะไรเพื่อสั่งทำ
- Type ที่ต้องการ (หรือรุ่นของเครื่องควบคุมที่ใช้อยู่)
- ช่วงอุณหภูมิใช้งาน
- ความยาวและขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางปลอก
- รูปแบบหัว (Terminal head หรือสายตรง) และความยาวสาย
- การติดตั้ง (เกลียวขนาดใด / หน้าแปลน)
ARSO ผลิตเทอร์โมคัปเปิลตามสั่งทุก Type หลัก พร้อมสายชดเชยและปลั๊กตามมาตรฐานสี ทดสอบค่าก่อนส่งทุกชิ้น